Turning Japanese
We couldn't link a Spotify track for this story. Try searching the title on song.link to find it on your preferred service.
เพลงที่คนทั้งโลกเข้าใจผิดมากที่สุดเพลงหนึ่ง
ถ้าคุณเคยได้ยินท่อนกีตาร์เสียงแบบ "ตะวันออก" อันโด่งดังของเพลงนี้ คุณอาจคิดว่ามันเป็นเพลงล้อเลียนญี่ปุ่น หรือถ้าคุณเคยอ่านตามอินเทอร์เน็ต คุณอาจเจอ "ตำนานเมือง" ที่บอกว่าชื่อเพลงเป็นสแลงลามกของอังกฤษ ความจริงคือ ทั้งสองอย่างผิดหมด David Fenton นักร้องนำและผู้แต่งเพลงของ The Vapors ให้สัมภาษณ์ซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า เขาแต่งเพลงนี้กลางดึกหลังอกหัก และคำว่า "Turning Japanese" เป็นเพียงวลีที่ผุดขึ้นมาในหัวโดยไม่มีความหมายตายตัว — มันอาจเป็น "Turning Portuguese" ก็ได้ เขาเคยพูดติดตลกไว้แบบนั้นจริง ๆ
วงดนตรีจาก Guildford ที่ดังเพียงชั่วข้ามคืน
The Vapors เป็นวง new wave/power pop จากเมือง Guildford ทางใต้ของลอนดอน ก่อตั้งในปี 1978 ช่วงที่กระแส punk กำลังคลี่คลายตัวเป็นดนตรีที่ติดหูขึ้น พวกเขาได้รับการผลักดันจาก Bruce Foxton มือเบสของวง The Jam ซึ่งเห็นพวกเขาเล่นในผับแล้วชวนไปเปิดทัวร์ให้ "Turning Japanese" ออกมาในต้นปี 1980 และพุ่งขึ้นอันดับ 3 ในชาร์ตอังกฤษ อันดับ 1 ในออสเตรเลีย และติด Top 40 ของอเมริกา กลายเป็นเพลงฮิตเพลงเดียวที่คนจดจำวงนี้ได้ — ปรากฏการณ์ที่ฝรั่งเรียกว่า "one-hit wonder" สำหรับแฟนเพลงไทย ลองนึกถึงยุคเดียวกับที่เพลงสตริงไทยเริ่มรับอิทธิพล new wave จากตะวันตกเข้ามาเต็ม ๆ ในช่วงต้นทศวรรษ 2520 ปลาย ๆ — ซาวด์สังเคราะห์และกีตาร์จังหวะกระชับแบบนี้คือ DNA เดียวกับที่ไหลเข้ามาสู่วงการเพลงไทยยุคนั้นด้วย
แล้วเพลงนี้พูดถึงอะไรกันแน่
เนื้อเพลงเล่าเรื่องของชายหนุ่มที่นั่งจ้องรูปถ่ายของแฟนเก่าคนเดียวในห้องมืด ๆ เขาหมกมุ่นกับภาพนั้นจนรู้สึกว่าตัวเองกำลังเปลี่ยนไป กลายเป็นคนละคน แปลกแยกจากตัวเองและจากโลกภายนอก Fenton อธิบายว่าวลี "กลายเป็นคนญี่ปุ่น" ในที่นี้เป็นเพียงสัญลักษณ์ของการกลายเป็นสิ่งที่ตัวเองไม่เคยคาดคิด — ความรู้สึกของคนอกหักที่มองกระจกแล้วไม่รู้จักคนในนั้นอีกต่อไป มีการตีความเพิ่มเติมว่าภาพของการหรี่ตาจ้องรูปถ่ายนาน ๆ ในความมืดคือที่มาของคำเปรียบเปรยนี้ แต่แก่นแท้คือเพลงเกี่ยวกับความวิตกกังวล ความโดดเดี่ยว และความคลั่งรักของวัยหนุ่ม ส่วนข่าวลือเรื่องความหมายลามกที่แพร่ในโรงเรียนมัธยมอเมริกันยุค 80s นั้น Fenton ปฏิเสธมาตลอดสี่สิบกว่าปี ว่ากันว่าตัวข่าวลือเองต่างหากที่ช่วยให้เพลงดังขึ้นไปอีก
มรดกทางวัฒนธรรม — จากเสียงกีตาร์ "ตะวันออก" ถึงคำถามเรื่อง stereotype
ริฟฟ์เปิดเพลงใช้สเกลที่ดนตรีตะวันตกเรียกกันว่า "Oriental riff" ซึ่งเป็นเสียงสำเร็จรูปที่ฮอลลีวูดใช้แทน "ความเป็นเอเชีย" มานานนับศตวรรษ ในยุคหลังเพลงนี้จึงถูกหยิบมาถกเถียงเรื่องการเหมารวมทางวัฒนธรรมอยู่บ้าง แม้ตัววงจะยืนยันว่าไม่มีเจตนาล้อเลียนชาติใด อย่างไรก็ตาม เพลงนี้กลับได้รับความนิยมในญี่ปุ่นเองด้วยซ้ำ และถูกนำไปคัฟเวอร์โดยศิลปินหลากหลาย รวมถึงเวอร์ชันของ Kirsten Dunst ที่ถ่ายทำมิวสิกวิดีโอในย่าน Akihabara ของโตเกียว เพลงยังโผล่ในหนัง ซีรีส์ เกม และโฆษณานับไม่ถ้วน กลายเป็นแคปซูลเวลาของยุค new wave ที่ยังถูกเปิดซ้ำจนถึงทุกวันนี้ ขณะที่ The Vapors แยกวงไปในปี 1981 ก่อนจะกลับมารวมตัวอีกครั้งในปี 2016 และยังออกอัลบั้มใหม่อยู่
ทำไมเพลงนี้ยังโดนใจคนยุคนี้
ลองคิดดู — ชายหนุ่มนั่งจ้อง "รูปถ่าย" ของคนที่เลิกกันไปจนเสียสติ ฟังดูคุ้น ๆ ไหม? ในยุคที่เราเลื่อนดู Instagram ของแฟนเก่าตอนตีสอง เพลงที่แต่งเมื่อปี 1980 เพลงนี้กลับทันสมัยอย่างน่าขนลุก ความหมกมุ่น การส่องโซเชียล ความรู้สึกแปลกแยกจากตัวเอง — ทั้งหมดนี้คือสิ่งที่ The Vapors บันทึกไว้ก่อนโลกจะมีสมาร์ตโฟนเสียอีก และนั่นอาจเป็นเหตุผลที่แท้จริงว่าทำไมเพลงสนุก ๆ จังหวะกระโดดเพลงนี้ ถึงมีอะไรให้ขุดลึกกว่าที่หูได้ยินเสมอ
วิธีดำดิ่งลึกขึ้น
🎧 ดื่มด่ำกับเสียงดนตรี
- ค้นหาอัลบั้ม New Clear Days ของ The Vapors — อัลบั้มเปิดตัวปี 1980 ที่บรรจุเพลงนี้ไว้ ฟังทั้งแผ่นแล้วจะพบว่าวงนี้มีเพลงดี ๆ มากกว่าฮิตเดียวเยอะ โดยเฉพาะธีมความวิตกกังวลยุคสงครามเย็นที่ซ่อนอยู่ทั้งอัลบั้ม
- ค้นหารวมเพลง new wave ยุค 80s — ถ้าอยากเข้าใจบริบทเสียงของยุคนั้น ลองฟังเพลงนี้เคียงข้าง The Jam, Squeeze และ The Knack แล้วจะเห็นว่าทำไมปี 1980 ถึงเป็นปีทองของ power pop
- ค้นหาหูฟังสำหรับฟังแผ่นเสียงยุค 80s — ริฟฟ์กีตาร์เปิดเพลงและเสียงเบสที่วิ่งตลอดเพลงนี้ สมควรได้รับการฟังด้วยอุปกรณ์ดี ๆ สักครั้งในชีวิต
📚 ตามรอยเรื่องราว
- ค้นหาหนังสือประวัติศาสตร์ดนตรี new wave — เรื่องราวของวงที่ดังเพลงเดียวแล้วหายไปคือหนึ่งในบทที่สนุกที่สุดของประวัติศาสตร์ดนตรี หนังสือแนวนี้จะพาไปดูเบื้องหลังอุตสาหกรรมเพลงอังกฤษยุคหลัง punk
- ค้นหาหนังสือ one-hit wonders — The Vapors มักถูกยกเป็นกรณีศึกษาคลาสสิก อ่านแล้วจะเข้าใจว่า "ฮิตเดียว" ไม่ได้แปลว่าวงไม่เก่ง แต่บางครั้งคือเกมของจังหวะเวลาและค่ายเพลง
- ค้นหาหนังสือเกี่ยวกับดนตรีอังกฤษยุค 1980 — ปี 1980 คือจุดเปลี่ยนจาก punk สู่ synth-pop เพลงนี้ยืนอยู่ตรงรอยต่อนั้นพอดี
🌍 เยือนสถานที่จริง
- ค้นหาไกด์บุ๊กลอนดอนสายดนตรี — Guildford บ้านเกิดของวงอยู่ห่างลอนดอนแค่ชั่วโมงเดียว และเส้นทางผับดนตรีย่าน Surrey ที่วงเคยเล่นยังพอตามรอยได้
- ค้นหาไกด์บุ๊กโตเกียว — แม้เพลงจะไม่ได้เกี่ยวกับญี่ปุ่นจริง ๆ แต่มิวสิกวิดีโอเวอร์ชันคัฟเวอร์อันโด่งดังถ่ายที่ Akihabara ย่านที่กลายเป็นสัญลักษณ์วัฒนธรรมป๊อปญี่ปุ่นไปแล้ว
- ค้นหาหนังสือวัฒนธรรมป๊อปญี่ปุ่นในสายตาตะวันตก — อยากเข้าใจว่าทำไมตะวันตกยุค 80s ถึงหลงใหลและหวาดหวั่น "ความเป็นญี่ปุ่น" ไปพร้อมกัน เล่มแนวนี้ตอบได้
🎸 ลองเล่นเองดูสักตั้ง
- ค้นหาหนังสือสอนริฟฟ์กีตาร์ยุค 80s — ริฟฟ์เปิดเพลงนี้คือหนึ่งในริฟฟ์ที่จดจำง่ายที่สุดของยุค ใช้โน้ตไม่กี่ตัวแต่ติดหูไปตลอดชีวิต เหมาะมากสำหรับมือใหม่
- ค้นหากีตาร์ไฟฟ้าสไตล์ new wave — ซาวด์ของ The Vapors มาจากกีตาร์คม ๆ เล่นคอร์ดรัว ๆ ไม่ต้องใช้เอฟเฟกต์ซับซ้อน เริ่มต้นได้ด้วยอุปกรณ์พื้นฐาน
- ค้นหาเครื่องอัดเสียงโฮมสตูดิโอ — Fenton แต่งเพลงนี้กลางดึกในห้องนอน ใครจะรู้ว่าเพลงที่คุณอัดเล่น ๆ คืนนี้อาจกลายเป็นเพลงที่โลกถกเถียงกันไปอีกสี่สิบปี
🤖 ถามต่อได้เลย:
- ทำไม The Vapors ถึงแยกวงเร็วขนาดนั้นทั้งที่เพลงดังไปทั่วโลก?
- "Oriental riff" ที่ใช้ในเพลงนี้มีประวัติความเป็นมาอย่างไรในดนตรีตะวันตก?
- มีเพลงดังเพลงอื่นอีกไหมที่คนเข้าใจความหมายผิดกันทั้งโลกแบบนี้?